|
Ичгүүргүй сонгууль
Шинэчлэгдсэн: 2008-06-24 14:05:17 УБ Ёстой сайхан бороо орлоо. Сонгууль ойртоод, худлаа байг ч хамаагүй, дан сайн сайхан юм амлаад, тэрэнд нь монголчууд итгээд байгаа болохоор тэнгэр уясах нь аргагүй юм даа. Гэхдээ би баргийн юманд итгэхээ больжээ. “эрэл”-ийн б.эрдэнэбатын байнгын ялдамхан инээмсэглэл, буянгийн жаргалсайханы тэртээ ерээд онд амласан олон мянган долларын цалин намайг хүнд итгэхгүй амьтан болгож орхижээ.
Боловсрол гэж ярьдаг, сонгуулийнхаа уриа болгодог атлаа боловсролынхоо зүрх болсон уран зохиолын хичээлийг дамбийжаагийн гараар дунд сургуулийн хичээлээс сугалж хаясан болормаа эгч намайг бас аймхай болголоо. Ийм л аймхай, итгэх чадвараа алдсан би энэ сонгуульд оролцож байна. Гэхдээ би ганцаараа биш юм аа. Гудамжны плакатан дээрх нэр дэвшигч энэ олон хүүхнүүдийн зургийг компьютерээр янзалчихсан болохоор өвөртөлж унтдаг нөхрүүд нь хүртэл танихгүй байгаа гэсэн. Радио fm-ийн нэвтрүүлэгчид нам намын нэр дэвшигчдийг ар араас нь угсруулан магтаж ярьсаар байгаад галзуугийн эмнэлэгт очих байх аа гэж ярьж байна. Энэ сонгууль, худлаа амладаг, нэр дэвшигч нар өөрийгөө эрээ цээргүй магтдагаараа сүүлчийнх болтугай гэж ерөөгөөд, марзганалаа татан, гол юмаа хэлсүгэй. Энэ бол ичих ичгүүрийн тухай юм.
Хүний мэдлэг боловсрол хэдий гүн өргөн байна, ёс суртахуун нь төдий чинээ дээд, ариун байх ёстойг өрнөдөд шашны сурталтнууд “муу сэтгэлтэнд мэдлэг бүү өг, харгис болно” гэж айлдсан жон локк хамбын үгээр илэрхийлжээ. Монголд бол хүн бүр шахам мэддэг “их мөрөн дөлгөөн, эрдэмт хүн даруу”. Гэтэл өөрийгөө мэдлэг боловсролтой сүрхий амьтан гэж боддог, үүнийгээ түмэнд ичихгүйгээр рекламдаж зарласаар уих-д сонгогдчихно гэж бодогчид энэ сонгуулиар тоогоо алдлаа. Энтеровирусээс илүүтэйгээр, аугаа ихийн дэмийрэл өвчний халдвар түгшээж байна. Тийм л эрдэмтэй байсан бол салбарынхан нь тухайн хүнийг яагаад ор тас мэдэхгүй байгаа юм? Ийм л чадвартай байсан бол заавал улс төрд орох ямар хэрэгтэй юм? Бизнесээ өргөжүүлэх гээд байгаа юм уу? Мөн олон хэл мэдэх нь, олон удаа гадаадад явж үзсэн байх нь парламентад ямар хэрэгтэй юм? Зарим гишүүд нь монголоороо ч ярихгүй байсаар дуусгадаг парламентад англи , орос, немц ч юм уу хэлтнүүд хэрэг болж гэнээ. Ингээд л эмэгтэйчүүдийн академийн ч юм уу докторууд, долоо хоногийн семинарын дипломтой эрдэмтэд, таван хэлтэй малын эмч хүртэл уих-д 39о-ээд нэр дэвшигч болон өрсөлдөж байна.
Уих-ын гишүүн х.баттулгыг дээхнэ би ганцхан юмны төлөө их тоосон. Бусад нь хоёр долоо хоногийн гадаадын курсэд сууж ирчихээд эрээн сертификатаар нүүрээ ихэмсэг нь аргагүй сэвж байхад тэрбээр зүгээр л бүрэн дунд боловсролтойгоо хэнээс ч нуугаагүй, үүнээсээ ичээгүй, өөрөөр хэлбэл хүн хуураагүй цорын ганц эрхэм байв. Улстөрд өсч яваа нь бичсэн нийтлэлүүдээс нь харагдаж, үзэл бодлоо хамгаалан, дээд боловсролтой ямар ч лойдоруудаас хол тасархай ухаанаар сонгогдсон тойргоо авч яваа энэ залуу бол магадгүй, манай парламентыг чимсэн ганц бөх хэвээр үлдэх байх. Бөх хүн тэнэг, бөө хүн худалч гэдэг явган яриаг түүнд л лав хамааруулж болохгүй. гэсэн хэр,дэвжээн дээрээ л сайхан харагдахаас өөр газар таашаагдахгүйгээ мэдэхгүй спортын баячуул аархсандаа төрд санаархах боллоо. Ардчилсан намаас нэр дэвшигч кёкүшюзан батбаяр булган сүүлтэй л биз, даруухан л биз, мөнгөтэй л биз, япон хэлтэй л биз, энэ чинь төрийн хүний шалгуур юм уу?
Эрдэм мэдлэг, эр бяр хоёр нэг зиндаанд оччихсон хэрэг үү? Залуу үеийнхэн эрээ цээргүй том цээжтэй болсон нь дунд, ахмад үеийнхэн өөрсдөө үе шиг үе байж чадаагүйн гай юм даа. Хорин хэддүгээр ч билээ тойргийн цэрэнчунт гэнэ үү, нэг хүү байна. Далан долоон оны “төл” тэрбээр өдөр тутмын сонинд “монголын шилдэг эрдэмтэн” гэж үсгийг нь томоор өрүүлж ирээд л өөрийгөө зад рекламджээ. Эмч гэх тэр шальдар хүү хэнийг аварч анагааж, ямар нээлт хийгээ вэ? Шагдарсүрэн эмч шиг ачтан байж, зүрхний бундан шиг мянга мянган хүний аминд орж, хайрулла шиг хагас зуун жил шахам мэдрэлийн нарийн судаснуудыг залгаад зогсч байсан атлаа эгэл энгийний үлгэр эмч нарын дэргэд, бүр тэгж ярихаа больё, хүнд өвчтөн сахиж нойргүй хонодог зүгээр нэг асрагчийн хажууд тэр хэн бэ? Би хавтгайруулж, хүн бүхэн тийм байх ёстой гэж байгаа юм биш. Алдар нэрээр бус, сэтэр тушаалаар бус, нийгэмдээ өгсөн өглөгөөр нь хүнийг хэмждэг. Гадаадын төсөл олоод цохичих хэмжээний цагаан гартан болмогцоо л төрийн хууль тогтоолцоно гэж ядахнаа насаа ч гололгүй сэнхийх хаашаа муухай харагддаг юм. Үүний зэрэгцээ, салбартаа гологддог, тэдэнтэйгээ хэл амаа олдоггүй, амбийц нь дэндсэн улс улс төр лүү шаарлагдаад байдгийг ч бид доогтойхон анзаарсаар л байдаг шүү дээ .
Баянзүрх дүүрэгт ардчилсан намаас дэвшсэн и.нарантуяа гэж монголыг аврагч дарь эх тодорлоо. Уг нь жендер мендер яриад бусад хүүхнүүд шиг л өрсөлдөж байгаа байх. Гэхдээ теле-имижээ арай л даваадуулчихсан нь өөрт нь эргээд гай болох шинжтэй . Телевизийн сурталчилгаанд хөврөх зураг дүрс дотор ану хатан, мандухай цэцэн, удвал ахайтан, норовбанзад тэргүүтэн... Үзэгдээд өнгөрөхөд тэр ихсийн яг араас нь залгаад нарантуяа гэж ирээд л уран уншигч цоллох нь нэр дэвшигчийг ямар их жолдуулна вэ? Ингэж монголын алдартан суутнуудтай эн зэрэгцэн өөрийгөө “томруулахыг” зөвшөөрч байна гэдгээрээ л энэ нэр дэвшигч төрд дэндүү жижигдэж байгаа юм. Ичнэ гэдэг ёс суртахууны амин судас билээ. Үүнтэй яг адил жишээг, харамсалтай нь, их намын дарга ж.батзандангаас харж болно. Тэрбээр өөрийгөө сүх жанжны маань нутгаас төрсөн хоёр дахь сүхбаатар гэж санаж байх шиг байна. Хятад, оросоос хараат, манж, гамин үүрлэчихсэн, алба гувчуураа төлж дийлэхээ больтлоо тамирдсан ядуу буурай улсыг богд хаанаа ятган байж эх орноо чөлөөлөх, өнөөгийн тусгаар улсын энх цагт, муу ч гэсэн монгол төрийнхөө нүүрэн дээр сүхийн талбайд ардчиллаа мэдэрчихсэн иргэдийн цуглаан удирдах хоёр тэс өөр зүйл байх. Ардчилал ялаагүйсэн бол хэн байх билээ гэдгээ олон хүн өнөө мартжээ. Үгүйсгээд, үзэн ядаад байгаа арван найман жил дотор чинь өөдрөг гэгээтэй зүйл олон болж өнгөрсөн... Өнгөрсөн үедээ хандаж байгаа ийм хатуу экстремист “зарчмаар” л ж.батзандан ирээдүйг босгохоор зорьж байгаа бол хэцүү л байна. Зөвхөн тулган шаардалт хийж, иргэдийнхээ бухимдал хорслыг дэвэргэн турхирснаар бид амжилт олохгүй. Улс төрд хөнгөхөөн заль, бас ичих ичгүүр, хоргүй уран мэх,хэрэгтэй цагт буулт хийх хувь чанар ч хэрэгтэй юм биш үү.
Их эвслийн сонгуулийн “эх орноо цэвэрлэе” гэх урианаас яагаад ч юм, геноцид ханхлаад байгааг яах билээ? Яруу найрагч дашбалбар ах ингэж нэг буруудсан юм. Өрөвчхөн найрагч түүний амнаас “энэ хэдэн улсыг дүүжилбэл таарна” гэсэн цухалхан үг санаандгүй унахад олон хүн сэрдхийсэн. Үүнтэй л яг адил, гучаад он цусаар нь урсаж дуусаагүй монголчуудын чихэнд тус эвслийн уриа сталины “чистка наций” шиг буух юм. Энэ цэвэрлэгээгээ яаж ч тайлбарлах гээд нэмэргүй, хатуу л дуулдаж байна. Энэ эвсэл хэдийгээр монголын ард түмнээс төрсөн, монголын л төлөө гэсэн нэр дэвшигчидтэй байтлаа сонгуулийн уриагаа хэлхэх үедээ монгол үг хэлний мэдрэмжтэн, үгүй ядаж хэл уран зохиолын сайн багш авдаг байж дээ.
УИХ-ын 26 дугаарт тойрогт тус эвслээс дэвшсэн хорин таван настай о. Магнайд нэг сайн чанар бий. Энэ нь үл эргэлзэх. Шийдэмгий, эрс тэс байх нь залуу цагийн мөнхийн дагуул. Гэхдээ нэгэн агшинд шийдсэн зүйл зуун жилийн харамсал төрүүлж болох. Өөрийн суртлын ах батзандантайгаа цуг бүхнийг үгүйсгэх нигилизмтэй, элэг нэгтнүүдтэйгээ ач тач үзэлцэх реваншизмтай байвчиг халуун сэтгэлизм гэж нэг зүйлийг манлайлагчдаасаа ард түмэн маань асар их горьддог. Энэ халуун сэтгэл бол таных шиг дүрсхийсэн омголон зангаар ч дан илрээд байхгүй. Улстөрч хүнд бусдын төлөө өөрийгөө шаналаадаг, цог мэт дотроо нуудаг унтрашгүй халуун сэтгэл байхгүй л бол гончигдоржийнх шиг цэгц ухаан хүйтэндэж, онол хууль шаравдоржийнх мэт худалдагдаж , гүндалайнх шиг хоосон эр зориг мохдог. Сэтгэлээ халааж хөргөж, өөрөөр хэлбэл ажил амьдралын хат сууж,он цагаар шалгаж, сэтгэлийн буртаг, нүдний гэмээ арилгасан хойноо төр түмэнд нэр хүндээ олдог монгол уламжлалыг та л лав сөрье гэж үнэхээр залуу хүн шиг байж ядаж байна. Өөрөөс тань дутахгүйгээр, бүр илүүтэйгээр эх орныхоо төлөө шаналагчид ухаан зориг муутайдаа бус, өөрийгөө аль нэг талаар голсондоо л өндөр босготой төрд орж ирдэггүйг ч бодолцоорой. Энэ эвслийн нэр дэвшигчдийг ногоон намын дарга энхбат тасархай хол өнгөлж байгаа. Намынх нь нэрнээс ч бодсон гэсэн, байгаль экологийн сүйрэлд ойртсон улс орныхоо парламентад энэхүү зөв харагдах соёлтой, шаггүй боловсролтой эрхмийг сонгох нь зүйтэй байх аа.
Бусад нэр дэвшигчийн тухайд цаг хэмнэе.
Сэтгэлээр дутмаг, мэдлэгээр баян, халуун сэтгэлтэй ч боловсролоор маруухан, энэ сонгуулиар бол цөмөөрөө эх оронч болчихсон энэ нэр дэвшигчдийг гал тогооныхоо комбайнаар “миксердчихвэл” дундаас нь цөөхөн ч, овоо хэдэн юм гарах байх гэж санагдах юм. Аймаар сонсдож байна уу? Гэхдээ л яг тэгмээр байна. Цэцэрхэж хүн муу хэлсэн, өөрсдийнхөө эзлэх ёстой орон суурийг өөр улсад алдчихаад хэзээ хойно шогширохоос цаашгүй, хүлээцтэй тэвчээртэй бус хүйтэн бэртэгчин нь дэндүү одоогийн сэхээтний давхаргыг халж шинэ хөрс бий болох шилжилтийн энэ үед өч төчнөөн халуун сэтгэлтнүүд тэмцэх аргаа олж ядаж, ганцаардаж, ихэнхдээ муу хэлүүлсээр байгаа юм.
Нэгэн сүрхий улстөрч “мэдлэггүй сайхан сэтгэл бол тэнэгийн төрсөн дүү “ гэж иш татаад, энэ үгээ ахмадын чөлөөт холбооны баасан эгчид зориулжээ. Тийм ээ, муу баасан эгч маань ямар харвард, оксфордын их сургууль дүүргэж, төрийн ордонд цай зөөлгөж ямбалж үзсэн биш. Талбайд ахмадуудтай цуг даарч бээрэн, цагдаад чирүүлж л үзсэнээс биш. Хараал ерөөл сонсч байж , гаа нь гарсан бохь шиг гудамжаар нэг хаягдсан ахмадуудын асуудлыг дүлийрсэн төрийн чихэнд сонсгож чаддаг энэ эмэгтэй бол миний л бодлоор, улстөрчдийн хүйтэн хасах сэтгэлтэй харшилддаг нэмэх цэнэгийн галт бөмбөг. Саяхан л гэхэд дайнд оролцсон ахмад настнуудыг орон сууцтай болгох зарлиг гаргуулж дөнгөсөн нь бага хэрэг үү? Төрд номтны дүр эсгэн ахмадуудаа ор нэрийн төдий халамжаар хуурч аргацаасаар ирсэндээ ичих ч үгүй “хүйтэн” улс баасан эгчийн халуун сэтгэлээс суралцмаар юм даа.
Тэрбээр уих-д сонгогдож эс чадсан ч хүмүүс түүнийг хүрээлнэ.
Ах дүү зураач ихэр- Ц. Энхжин, Мөнхжин, сэтгүүлч З. Алтай гээд олонд харьцангуй танигдсан уран бүтээлчид энэ сонгуульд өнгө будаг нэмж байгаа. Аялсан улс орныхоо түүх соёлыг ярихаасаа илүү “бразили хүүхний өгзөг нь дажгүй юм аа” ч гэж байх шиг, “надад одоо наймхан доллар байна” гэж гомдоллож ч байх шиг, өөрөө бол энгийн сайхан гэж боддог ч, явган яриатай сэтгүүлч алтай ах маань сэхээтний төлөөлөл болохыг чармайж байгаа. Ивээн тэтгэгчдийн мөнгөөр дэлхийг хэрэх нь гавьяа л юм биз, эх орныхоо амаргүй цаг үед өөрийгөө золиослон дайчилсан, жинхэнэ сэхээтнээс л олж хардаг тэр эрсдэл нь хаа байнаа? Хэзээ олж харсан юм бэ? Тийм л тайван, манлайлалгүй, өөрөөр хэлбэл эрсдэл хийж бусадтай тэмцэхгүй либерал ааш чинь одоогийнх шиг хурцадмал асуудлуудтай төрд зохих юм уу? Хувийг нь эзэмшдэг 25 дугаар телевиз буюу үзэл бодлын чинь индэр зах зээлийн хуулиар арилжаалагддаг.
Бие даасан, чөлөөт, хувийн гэсэн логотой , энэ сайхан хамт олонтой телевиз өөрийн чинь хувийн ааш араншинд захирагдан төрийн чухал санал хураалтуудыг арилжаалахгүйн баталгаа бий юу? Ялангуяа бие даан сонгуульд оролцож байгаа таны сонгогчид эзэнгүйдэх тохиолдолд? Тань шиг бие даагчид намуудын халаасанд орж саналаа худалдсаар ирсэн туршлага өөрийг чинь ийн хардахад хүргэж байна. Элэг нэгтнүүд чинь та нарын өмгөөллөөр дутаж байхад зүгээр л ажлаа хийгээд, хэнбугайгаас ч мөнгөтэй, эрх мэдэлтэй, амар тайван амьдарч байснаа эрхэм та нар минь гэнэт шударга ёс энэ тэрийг яриад унахаар юм мэддэг улс гайхаад байна. Бие дааж улстөрд орох нь аль ч нам хүчнийг тоодоггүй сэхүүнийг бус, санаа нэгт хүрээллээ олоогүй л яваа зожгийг бас хэлэх байх шүү. Таны рейтинг тойрогтоо өндөр байгаа, хожмоо таны л сувгаар сэтгүүлч бидэнд хаалттай мэдээллүүд урсан орж ирж, та жинхэнэ сэтгүүлч гэдгээ харуулах цаг хүртэл таны тухай энэ өөдгүй бодлоо би хадгалсаар байх болно, уучлаарай.
Их багагүй сээр зан гаргасан , ёс суртхууны ямар ч цэнзүүргүй энэ сонгууль хурдан нэг тийш болоосой. “доголон хүний дэргэдүүр гүйж өнгөрөхөөсөө “ ичдэг над бол гишгэх газар олдохгүй нь . “миний монголын газар шороо”-г хамгаалахаар тэмцэгч п.болд сонгуулийн сурталчилгаа хийх мөнгөгүй байхад монголын өмнөд хилийг эмтлэн хятадуудад худалдаад дуусч байгаа “ажнайн” д.бат-эрдэнэ өмнөговиос дахин нэр дэвшсэнд ичиж байна. Шинээр бүрэлдэх парламент тэгэхээр мэдлэгтэй, чадвартай байх нь хамгийн гол бус, ичих нүүртэй болж бүрэлдвэл л хамгийн сайн. Мэдлэгтэй нь түүнээ зарладаггүй, эх оронч нь цээж дэлдэхгүй, залуу нь түрэмгийлэхгүй, баян нь аархахгүй ийм нэг төрийг босговол яасан юм бэ? Тамга атгамагцаа эх орноо хэсэгчлэн хэрчиж харийнханд өгөхөөс айж ичдэг, олны амьжиргааны мөнгөөр казино хэсэхээс эмээдэг, намын халхавч дор суудлын бөглөө болж бугшихаасаа зовдог...ийм л хүний төрхтэй улстөрчидтэй болмоор байна. Шинэчилж байна гээд нялх нармай хувьсгалчдаа яаж будилахыг харж зовнихгүй байя.
Төрийн хачиг хувалзнууд хэн хэн болохыг мэдсэнээс хойш даруйхнаа сэгсэрч хаяад, нэр цэвэр үлдсэн, шилэгдмэл түшээдээ дахин оруулж ирье. Намуудыг дайсан мэт үзэх , намыг амьд залуу гишүүдтэй байсаар атал заазны мал мэт нас шүдээр нь ангилах нь орос, монголоос өөр оронд үгүй тул нам намаас судалж шинжиж, голж гоочилж байгаад төрөө босгоё. Нам гэдэг бүдүүвч ерөнхий нэр хүнийг ичих нүүргүй байлгаж чадаж байгаа бол түүнээс нь салгаж, хариуцлага тооцох механизмыг бүрэлдүүлье. Х.тэмүүжин шиг номоо мэддэг хуульч, д.лүндээжанцан шиг амьдрал мэддэг түшээгийн дэргэд суудлаа засаг. Төр энэ мэтээр цусаа сэлбэнэ.уламжлал шинэчлэлийн зохист харьцаатай, туйлшраагүй, хожим нь ичихээргүй сонголтоо хийхэд хэдхэн хоног үлджээ.
Д.Нацагдоржийн шагналт яруу найрагч Цоодолын Хулан
|
GlobalCEO: Миний дэлгүүрийн сүлжээнд ажиллав
