Ухуулах хуудас тарааж байна /дүрстэй мэдээ/
Шинэчлэгдсэн: 2008-07-05 22:28:00 УБ
Үймээн
Ард түмнийг үймээнд уриалан дуудсан ухуулах хуудас тарааж буй этгээдүүдийг эрэн сурвалжилж байна.
Мэдээг Ийгл телевизээс авав.
Таалагдсан бол өөртөө болон бусдад зориулж үүнийг жоорлоорой:
Жоорло
Бичигдсэн сэтгэгдэлүүд
Бичигч: good,
Цаг: 2008-07-05 22:45:00,
IP: 82.169.139.100,
Улс: Netherlands
good
good,ENE BOL MASH ZOV,TORD MAHN BOLON,ERONHIILOGCH,, GEGCH,TYYNII GAR HOLUUD, UM YZEEGYI,HUULIA DEVSLEN HUDAL HELEH INEESEN LUIVARCHDAAR DUURSEN,BOLOHOOR NI TER.UK
Бичигч: sSs_777 ,
Цаг: 2008-07-06 00:29:00,
IP: 141.85.0.120,
Улс: Romania
he he
ene neg golog odoo yu geed baigaan be ain esregch geh shig mongold hezeech iim bolj baigaagui neg udaa bolohod yahav de zarim humuus n iimerhuu ymand dasah heregtei baihaa fuck off
Бичигч: MONGOLXVV,
Цаг: 2008-07-06 01:01:55,
IP: 80.217.198.114,
Улс: Sweden
mongolchuudad
ene bol uxuulaga xuudac bish bid odoo uxuulagand orood baixaar teneg ard tvmen yum uu ene algiin chinee tsaciig bi demjij bna mongolchuudaa bid eniig engeed orxix yum bol xu nam bolon enxbayrtanguud ard tvmniig engeed daraad baij bolno gecen oilgolttoi bolno negent l boccon yum enxbayriig cuudlaacaa buutal bocoe ard tvmen mini
Бичигч: zuv,
Цаг: 2008-07-06 04:55:11,
IP: 89.101.29.120,
Улс: Ireland
zaluusaa negdetsgeeyee
zuv demjij bna maxn nam odoo boliosoo.deer ued manai ex ornii olon unet zuilsiig evdelj suitgeed odoo olon xunii amiar togloj bj boliosoo.
mongo tsagaan.nud ulaan bolj dee.mongoni tuluu yu ch xiixeesee butsaxaa bolij dee.zovson ard tumnee ulam zovooj tsus nulimsiig ni uzex saixan bgaa yumuu
zaluusaa negdetsgeeye
Бичигч: bataa,
Цаг: 2008-07-06 08:45:57,
IP: 218.147.111.170,
Улс: Korea, Republic of
ENE ERONHIILOGCHIIG ZAILUULAHGYI BOL MONGOL ULS MOXLOO
ZAILAASAI ENE AVILGACH ENENII ESREG BOSOH HEREGTEI
Бичигч: naraa,
Цаг: 2008-07-06 09:47:20,
IP: 124.80.63.179,
Улс: Korea, Republic of
shanalal
zov demjij baina zaluusaa negden temtsetsgeei bid hichneen ingej ydarch zovj amidrah ve mongold 1kg budaa 1600 1shirheg talh 1000avch baigaa tsalin 100mynga ingeed bodohoor bid yaj tevchih ve manai mongol orond buh zuil baina gazriin baylag,mongo mal geed gagtshuu ter bolgon nam neriin dor nuugdan baigaa tsoohon heden luivarchdiin hool bolchihood ydarsan arddaa onogdohgui baina .uguidee ard tumen chini olsohgui amidrahiin toloo temtsej baina shuudee shunaliin tulam naraa
Бичигч: zaya,
Цаг: 2008-07-06 11:50:31,
IP: 58.138.62.26,
Улс: Japan
demjij bna
Boldog bol ene huudasan deer ni DEMJIJ BAINA geed gariin usgee zuraad yavuulchih yamsan Olon hun gariinuseg zurj uguh baihdaa
Бичигч: olon hun,
Цаг: 2008-07-06 12:44:03,
IP: 203.194.117.10,
Улс: Mongolia
evee hichee humuusee
yasan aimaar yum be bitgii ingej honzon sanaj baigaach gej guiya ene aimaar yumiig 1-2 hun l bichij hiij bgaa shuu bitgii tuund avtaaraui humuus ee
Бичигч: bavuu,
Цаг: 2008-07-06 17:15:04,
IP: 89.6.198.41,
Улс: Spain
mongol
mun solioroh yumaa.evee hichee.
Бичигч: zuv zuv,
Цаг: 2008-07-06 18:13:11,
IP: 202.72.244.242,
Улс: Mongolia
Unen yum chin
Unen sh dee gerel tusgaj bgaad l huuguud buudaj bsan ni unen shuu dee
Darlagdsan mgl-in ard tumeeeen bostsgoooo
Бичигч: creep,
Цаг: 2008-07-06 19:01:43,
IP: 202.170.94.46,
Улс: Mongolia
hi
hichneen mgl hun erhee edelj bgaan geed arai l denduultsen bna lee. yamar neg buruu yum hiisen huniig shiitgeh n zuv bizdee. tegtel ard tumeniig horiloo l gene. zuv zugeer bhad n horiogui bhaa
Бичигч: m.g.l-n irgen,
Цаг: 2008-07-07 03:15:06,
IP: 89.7.209.247,
Улс: Spain
.
odoo M.A.X.H ard tumenniihe toloo ajillah heregtei.oorsdihoo toloo bish .ard tumen buhimdaj bna.ene bol ta nariin 100% buruu shuu dee.A.H-ch gesen adilhan sh tei.ene ehnii sanuulga.
Бичигч: oogii,
Цаг: 2008-07-07 09:27:05,
IP: 203.116.22.138,
Улс: Singapore
bi mgldoo hairtai
m.a.x.n vneheer ingej garchihaad yum hiij bvteej chadahgvi bol daraagiin songuuld shuud buuj uguurei
Бичигч: chuba,
Цаг: 2008-07-07 13:39:24,
IP: 202.252.214.1 (172.23.0.79),
Улс: Japan
bi taraasan yum yadiin he he
bi l huwidaa mah-g demjdeggui.60.70-d onii ueiin mah nam bish shinechlegdsen ene ter geed l bdag. say-n boslogoos harahad yg l helmegduuleltiin ueiin nam zasag-n dur torh haragdaj bna shde.ard irgedee buudaad l.ymarch hund baidaltai bsan gar hooson ard irgedruugee buu shagaidag tor zasag bdaggui yum.tiim tor helmegduuleltiin ued l baisiin.humuusiig ailgah gej galt zewseg hereglesen ch geh shig.azgui nohduud ni guij ywaad durtaidaa onogdood uhchihsen ch geh shig iim balai zawharsan yum soliorch suuhaar ard tumneesee uuchlalt gui.
Бичигч: lglmnmn,
Цаг: 2008-07-07 18:19:54,
IP: 202.180.218.212,
Улс: Mongolia
mjfnbldfn
zuv demjij baina.
Бичигч: Zochin,
Цаг: 2008-07-07 22:48:33,
IP: 128.151.105.149,
Улс: United States
Sonoh ni dutaad iim yum hiij bgaa yum
Mongolchuud sonoh zam ruugaa l yavj bgaa ni ene dee... Hereg hiisen huniig horidog biz dee... Hyatad Oros 2-t l sain yum bolj dee. Ingeed hoorondoo terseldeed bai terseldeed bai...
Бичигч: Zochin,
Цаг: 2008-07-07 22:50:04,
IP: 128.151.105.149,
Улс: United States
Jinhene teneguud
Eronhiilogchiig zailuul l gene ... Orond ni Magnai, Batzandan 2-iig songoh uu? Esvel hudalch Elbegdorjiig uu????
Бичигч: ARD,
Цаг: 2008-07-10 02:01:45,
IP: 86.33.95.76,
Улс: Austria
AN -N UDIRDAGCH ELBEGDORJIIN BICHSEN UHUULAH HUUDAS NI TODORHOI!!!
EZENIIG NI HAIGAAD HEREGGUI SHUUD ELBEGDORJIIN YAWUULJ BUI UIL AJILLAGAA SHUU DEE!!! TER ENE BAITUGAI YUMIIG HIIJ CHADAH HUN!!!!!!
Бичигч: hi ,
Цаг: 2008-07-10 21:15:13,
IP: 202.72.245.130,
Улс: Mongolia
tsagdaad
tsagdaagiin eronhii gazriin hevlel medeelliin darga ene nojor bolimoor yumaa xy namiin nariin bichgiin darda yum uu hashaa yum be
Бичигч: hi ,
Цаг: 2008-07-10 21:17:51,
IP: 202.72.245.130,
Улс: Mongolia
eooe
zailuulaa
Бичигч: Engiin ard,
Цаг: 2008-07-12 16:03:47,
IP: 202.180.216.82,
Улс: Mongolia
Ard olon hurts nudtei
Үнэн гээчийг энэ улс орноос хайгаад олохыг болив. Үймээний улмаас 72 хүн сураггүй болов хэмээн Ц.Элбэгдорж АН-ын индэр дээрээс мэдэгдэж ахуйд “Ийм олон хүн алга болсон нь худлаа” хэмээн ЦЕГ-ын даргын үүрэг гүйцэтгэгч Ч.Амарболд, ТЕГ-ын дарга Р.Болд нар сэтгүүлчдэд мэдээлэл өгч байх юм.
72 иргэний ар гэрийнхэн багаар бодоход 300 орчим хүн байж таарна. Тэд л үнэнийг үүрээд алхаж яваа байх гэсэн таамаглалаас өөр юу ч үлдсэнгүй.
МҮОНТ үүргээ гүйцэтгэснээрээ буруудав
Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр ноцтой хүнд үед Онцгой байдал зарласнаараа буруудах янзтай болж хувирав. Үймээнд олон нийтийг турхиран уриалж, ард түмний сэтгэлзүйд нөлөөлж байсан телевизүүдийн эфирийг дөрөв хоног хаасан нь тухайн үедээ оновчтой шийдвэр байсан гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Хачирхалтай нь АН-ын хэсэг нөхөд, Онцгой байдлын үеэр “ганцаараа” ажилласан МҮОНТ-ийг буруутган, Үндэсний зөвлөлийнхнийг улстөржүүлэн байцааж, бахаа хангахыг харав. Үймээн самууны үеэр хөдөө орон нутагт сонгуульдаж явсан гишүүд олон нийтийг мөргөлдөөнд уриалахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн эл телевизүүдийн таагүй нөлөөг олж хараагүй юм байлгүй гэж ойлгохоос. Энд дахиад л өнөөх шидэт үнэн гээч маань хаа нэгтээ төөрчихсөн бололтой.
Элбэгээгийн тавьсан түймэр
Хар мягмар гариг буюу долдугаар сарын 1-ний өдөр Со гавьяаттай хамт Сүхбаатарын талбайд “агсам тавьж”, цугласан олныг уриалан турхирч байсан АН-ын дарга Ц.Элбэгдорж “Үймээнийг цагт нь зогсоож чадаагүй учир С.Баярын Засгийн газар огцрох ёстой” хэмээн хадуурч давхив. Элбэгээгийн тавьсан түймрийг унтрааж чадаагүй С.Баяр огцрох учиртай юм байх. Өнөө гайхал үнэн гэгч Элбэгээ, С.Баяр хоёрын дунд өнгөө хувиргаад гүйж яваа нь энэ үү? Энэ бүхнээс харахад хар мягмар гариг үнэнийг үгүй хийсэн аж. Эл үймээнийг далимдуулан үндэсний баатар, ясны хувьсгалч болох гэж зарим нь сандран ээрч байхад Л.Гүндалай нарын гүйдлээ олоогүй нэгэн нь од болох санаатай шоудан дэвхцэж эхлэв.
Уснаас хуурай гарах оролдлогууд
Ийм нэгэн үймээн болсон нь үнэн. Үүнийг хэн нэг нь зориуд зохион байгуулж, улмаар төрийн эргэлт гаргахаар санаархсан нь үнэн. Хэрэв амжилт олж, МАХН-ыг С.Баяртай нь түлхэн унагаад, өрнийн орнуудын өнгөт хувьсгалын жишгээр Засгийн эрх жагсагчдын гарт орсон бол эдүгээ байдал арай өөрөөр өрнөх байв. Ардчилсан хувьсгалын хоёр дахь шатыг удирдсан үндэсний лидерээр тодрохын тулд Ц.Элбэгдорж, Б.Жаргалсайхан, Х.Баттулга, О.Магнай, Ж.Батзандан нар өрсөлдөн уралдаж, өмчирхөн уралцах байсан гэдэг нь үнэн юм. “Би хувьсгал хийсэн, би жагсаалд анх дуудсан” гээд л гол дүрийн төлөө гоомой аашилцгаах байсан биз.
Түймэрт автсан МАХН-ын байр, СТӨ, соёлын үнэт үзмэр, хөгжмийн зэвсгүүд “муусайн коммунистуудыг” устгах их замд тохиолдсон бага хохирол хэмээн нэрлэгдэж байна. “Агуу их хэргийн төлөө бага ч гэсэн хохирол амсах нь тодорхой байсан” хэмээн жагсаалыг зохион байгуулагчид мэдэгдэх байсан нь эргэлзээгүй. Харин одоо байдал өөрөөр эргээд байна. О.Магнай, Ж.Батзандан нарыг зоригжуулан турхирч, хувийн зорилгодоо ашигласан зарим улстөрч нуугдах гэж ядарч явна.
Хэлсэн үгээ хэлээгүй хэмээн зүтгэж, жагсаалын үеэр хүлээсэн үүргээ үгүйсгэн өрвөлзөх болов. Энэ хоёр залууд хамаг хэргийг үүрүүлээд өөрсдөө уснаас хуурай гарахын тулд “Гэрчийг устга” гэж тушаахаас ч буцахгүй байх шиг.
ХЭТ улстөржилт ардёиллыг хямдруулж байна
Үймээнтэй шөнө амь үрэгдсэн хүмүүсийг хэн буудсан бэ гэдэг асуултыг улстөржүүлэх их амархан. Чухам энэ мэтийн анхаарал татах сэдвийг улстөржүүлж, үнэнийг төөрөгдүүлэн үгүйсгэж буй нь ард түмний итгэлийг үгүй хийж байгаа юм. Цагдаа нар буудсан хэмээн АН-ын индрийг ашиглан Ц.Элбэгдорж хашгирч байхад ЦЕГ-ын удирдлагууд галт зэвсэг хэрэглээгүй хэмээн албан мэдэгдэл гаргажээ.
Шоу ийнхүү үргэлжилсээр байх юм бол Монголын ардчилал жинхэнэ утгаараа, агуулгын хувьд хямралд хүрэх нь. Долдугаар сарын 1-ний өдөр жанжны талбайд хар багтай залуусаар хүрээлүүлэн дүрдээ итгэж явсан Элбэгээ ганцхан хоногийн дараа Гэмтлийн эмнэлэгт хохирогчдыг эргэн жүжиглэв. АН-ын нэр хүнд түүнтэй хамт түргэн хурдтай уруудах болов.
Чухамдаа Ц.Элбэгдорж уснаас хуурай гарахын тулд юу ч гэж хэлж, ямар ч ааш гаргахаас буцахгүй байгаа нь үнэн. Энэ байдал нь ардчиллыг хямрал болгон хувиргахад том үүрэг гүйцэтгэж байгаа гэдгийг ухаарах цаг болсон баймаар.
Гэмт хүн гэлбэлзэж, гэнэн адуу үүрсэв үү?
“АН-ынхан Элбэгээд “панаалдуулж” ханахгүй юм” гэсэн хэлц үг хэл ороож, чих мялаах болов. Сонгуульд намаа ялагдуулсан дарга огцрох учиртай. Хэрэв энэ удаа огцорчихвол Ц.Элбэгдоржийн улс төрийн карьер эвгүй тийшээ эргэх юм. Шуудхан хэлэхэд Ерөнхийлөгчийн сонгуулиас өөр гарц үлдэхгүй. Тиймээс ч Ц.Элбэгдорж АН-ын даргын суудлаас үхэн хатан зууралдаж, эрх ямбаа хэвээр үлдээхийн тулд намын нэр хүнд, Монголын ардчиллаар барьцаалсан бодлогогүй үйлдлүүдийг ар араас нь хийсээр буй. Үймээн самууны голлох дүрд тоглосон тэрбээр гэмт хүн гэлбэлзэнэ гэгчээр “Миний тавьсан түймрийг та нар унтрааж чадаагүй тул огцрох ёстой” хэмээн “мэдэн будилж” байх юм. АН-ын зарим гэнэн гишүүн дагаж хуйлраад давруулчих янзтай. З.Энхболдоос эхлээд “Галын машин МАХН-ын байрны урдаас биш, өөр талаас нь орж түймрийг унтрааж болох л байсан” хэмээн мэдэмхийрэв. Гал унтраагчид руу үймээн дэгдээгчид хэрхэн дайрч, машиныг нь хэрхэн бүчин авч, урагшлах ч, ухрах ч аргагүй болгож байсныг үзэгчид бүх телевизээр харсан нь хангалттай биш үү.
Юутай ч АН-ынхан үймээн самуунаас намаа нэр цэвэр авч гарахыг эрмэлзэж байна. Ингэх нь ч зөв. “Хэрэв би байсан бол ийм явдал гаргуулахгүй байсан” хэмээн өгүүлсэн Э.Бат-Үүлийн философи энд үйлчилж буй. Нэгэнт тэр нэгэн мягмар гаригийг хараар будахад АН-ын дарга гол, эсвэл “дайвар” үүрэг гүйцэтгэлээ. Ийм тохиолдолд болчимгүй даргаасаа болж дайвчихаад байгаа намынхаа нэр хүндийг өмгөөлөх нь АН-ын гишүүдийн үүрэг. Энэ өмгөөлөлд нь Ц.Элбэгдорж багтаж гарч чадвал болж байгаа нь тэр. Гэтэл намынхаа нэр хүндийг өмгөөлөх гээд Ц.Элбэгдоржийг давруулаад байгаа нь гайхмаар. АН-ынхан нөхцөл байдал эвгүй байгаа үед даргыгаа огцруулахаас түр түдгэлзсэн тухай мэдээлэл бий. Гэхдээ энэ нь Ц.Элбэгдоржийн алдааг өмөөрөн уучилж буй хэрэг биш байлтай. Эсвэл гэмт Элбэгээ гэлбэлзэж, “гэнэн” АН түүнийг даган “үүрсээд” байгаа хэрэг үү?
Ялагдлын үр дагавар
Зургадугаар сарын 30-ны орой юу болов? Ялагдал хүлээсэн БНН, ИХН, ҮШН, Эх орон намын төлөөллүүд “Буян” компанийн байранд цуглаж, МАХН руу дайрах төлөвлөгөө боловсруулсан нь ил, далд шугамаар орж ирж байгаа мэдээллээс тодорхой болсон. АН-ын дарга Ц.Элбэгдорж УИХ-д 28 суудал авсан амжилтаа баллуурдаж, ялагдал хүлээн нэг ч суудалгүй хоцорсон намуудын дарга нартай хуйвалдан үймээнийг өөгшүүлсэн гэдэг нь нийтэд илэрхий байгаа.
Өөрөөр хэлбэл БНН, ИХН, ҮШН, Эх орон намуудын ялагдал, АН-ын цөөнх болсны үр дагавар буюу үнэ цэнийг өнөөдөр дахиад л ард түмэн үүрч байна. 70 орчим тэрбум төгрөгийн хохирол, төөрөлдсөн иргэдийн амь нас, эрүүл мэндээр дээрх намуудын ялагдал үнэлэгдэж байгаа юм. Эндээс л харин үнэн үнэртэх төдий мэдрэгдэж буй.
Буруу бүхэн бусдынх гэж үү?
Бороо орохгүй болохоор гандлаа, ган боллоо гэлцэх. Бороошоод эхлэхээр усан борооны хэрэг алга гэж шандуурах. Үүнтэй адил үг, үсэг бүрийг улстөржүүлж, үйлдэл, үүрэг болгоныг цөөнхийн сөрөг тоглолтоор сөрж тайлбарласаар байтал үнэн гээч нь завхрав, замхрав. Түймэр унтраасангүй, үймээнийг цагт нь зогсоосонгүй гэж С.Баяр буруудав. Онцгой байдал зарласан гэж Н.Энхбаяр буруудав. “ганцаараа” бүрэн эрхтэй ажилласан гэж МҮОНТ буруудав. Дөрвөн өдөр эфирт нойргүй шахам мэдээ дамжуулсан сэтгүүлчдийг барьж хорих гээ юу?
Цагдаа, хүчнийхнийг хүчирхэг болгох хэрэгтэйг ухаарч, бороохой, бамбайныхаа тоог олшруулъя гэж хэлснээрээ ЦЕГ буруудав. Үймээн дэгдээгчдээс МАХН-ын байранд байгаа хүмүүсийг хамгаалснаараа цагдаа нар буруудав. Улангасан довтолж, юу хийж байгаагаа ухаарахаа больсон согтуу жагсагчид хэн нэгнийг МАХН-ын байрны үүдэнд дүүжлэхийг харах гээ юу?
Зөв юм гэж алга. Ялалт байгууллаа гэж МАХН буруудав. Орон даяар хэд хоног нойргүй ажилласныхаа төлөө СЕХ буруудав. Цөөн хэдэн тойрогт үүссэн будлианыг дэвэргэн, энэ байгууллагын үйл ажиллагааг үгүйсгэж, УИХ-ын сонгуулийг үймээн болгон хувиргаж буй нь “мордохын хазгай” гэдгийг хүн бүр сэтгэлийнхээ мухарт мэдэрч суугаа.
Иргэд итгэл үнэмшлээрээ тоглуулахаас айж байна. Гэтэл цэнхэр дэлгэцээр “Магнай надад нэг сая төгрөг өгсөн” гэж ярьсан залуу эрүүл бус болж “буруудах” нь сонин. Дэнжийн мянга дахь албадан саатуулах байранд хоригдсон хүмүүсийг МАХН-ынхан тамлан зовоож байна хэмээн нэг нь хашгирч, Хүний эрхийн үндэсний комиссын дарга Д.Солонго үүнийг үгүйсгэхийг сонсов. Хэн нь үнэн, хэн нь худал яриад байгааг ойлгоход бэрх. Үймээний эргэн тойронд түгсэн мэдээллүүд энэ мэтээр гадаад дотоодын хөрөнгө оруулалттай телевиз бүрийн дэлгэцээр өнгөө хувирган цацагдаж, сонин бүрийн хуудаснаа “сохрын газар сохор” гээчийг давтан агуулгаа алаглуулав.
ЭЦЭСТ НЬ
Энэ ард түмнийг яаж ч элэг барьж, хуурч, доромжилж болно. Бие бие рүү нь нохой шиг турхирч болно. Тийм боловч хэдэн зууны турш энэ мэт үйлдлийг ардын цөлх ухаан, өвгөдийн уужуу байр суурь, нүүдэлчин зон олны хүлээцтэй хэрнээ хүртээмжтэй оюунаар Монголын ард түмэн угтаж, үдсээр ирсэн гэдгийг мартаж болохгүй.
Үнэнийг ард түмэн хэзээ ямагт ялган шүүж, тунгаан мэдэрч чаддаг. Тэд хэзээ ямагт шударга шүүгч байдаг.
Бичигч: Boldoo ,
Цаг: 2008-07-12 16:06:01,
IP: 202.180.216.82,
Улс: Mongolia
Uneeen
Harin tgsen baih .... Songuuliin dung bulhaitai bolson hemeen unen hudal ni mdegdehgui zuil deer ted uhuulga hiij baisan .... Ingej taiwan bsan buhniig suiruulj blohgui eee .. Bid amidarmaar baina .. Gehdee shudarga , Taiwan orchind ... Bugd sons ... Gantshan taiwan l amidral .. Hen hend ni heregtei
Бичигч: Elbegee giin hiisen ajil,
Цаг: 2008-07-12 16:53:59,
IP: 202.72.245.130,
Улс: Mongolia
Chi boliooo
Ardchilsan namaas zailaacheee ... Nam buzarlagch , Ardiin ner barisan hooson am
Бичигч: Ganaa,
Цаг: 2008-07-12 17:07:27,
IP: 202.72.245.130,
Улс: Mongolia
Engiin ardiin bichsen zuil yamar unen bainaaa
Үнэн гээчийг энэ улс орноос хайгаад олохыг болив. Үймээний улмаас 72 хүн сураггүй болов хэмээн Ц.Элбэгдорж АН-ын индэр дээрээс мэдэгдэж ахуйд “Ийм олон хүн алга болсон нь худлаа” хэмээн ЦЕГ-ын даргын үүрэг гүйцэтгэгч Ч.Амарболд, ТЕГ-ын дарга Р.Болд нар сэтгүүлчдэд мэдээлэл өгч байх юм.
72 иргэний ар гэрийнхэн багаар бодоход 300 орчим хүн байж таарна. Тэд л үнэнийг үүрээд алхаж яваа байх гэсэн таамаглалаас өөр юу ч үлдсэнгүй.
МҮОНТ үүргээ гүйцэтгэснээрээ буруудав
Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр ноцтой хүнд үед Онцгой байдал зарласнаараа буруудах янзтай болж хувирав. Үймээнд олон нийтийг турхиран уриалж, ард түмний сэтгэлзүйд нөлөөлж байсан телевизүүдийн эфирийг дөрөв хоног хаасан нь тухайн үедээ оновчтой шийдвэр байсан гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Хачирхалтай нь АН-ын хэсэг нөхөд, Онцгой байдлын үеэр “ганцаараа” ажилласан МҮОНТ-ийг буруутган, Үндэсний зөвлөлийнхнийг улстөржүүлэн байцааж, бахаа хангахыг харав. Үймээн самууны үеэр хөдөө орон нутагт сонгуульдаж явсан гишүүд олон нийтийг мөргөлдөөнд уриалахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн эл телевизүүдийн таагүй нөлөөг олж хараагүй юм байлгүй гэж ойлгохоос. Энд дахиад л өнөөх шидэт үнэн гээч маань хаа нэгтээ төөрчихсөн бололтой.
Элбэгээгийн тавьсан түймэр
Хар мягмар гариг буюу долдугаар сарын 1-ний өдөр Со гавьяаттай хамт Сүхбаатарын талбайд “агсам тавьж”, цугласан олныг уриалан турхирч байсан АН-ын дарга Ц.Элбэгдорж “Үймээнийг цагт нь зогсоож чадаагүй учир С.Баярын Засгийн газар огцрох ёстой” хэмээн хадуурч давхив. Элбэгээгийн тавьсан түймрийг унтрааж чадаагүй С.Баяр огцрох учиртай юм байх. Өнөө гайхал үнэн гэгч Элбэгээ, С.Баяр хоёрын дунд өнгөө хувиргаад гүйж яваа нь энэ үү? Энэ бүхнээс харахад хар мягмар гариг үнэнийг үгүй хийсэн аж. Эл үймээнийг далимдуулан үндэсний баатар, ясны хувьсгалч болох гэж зарим нь сандран ээрч байхад Л.Гүндалай нарын гүйдлээ олоогүй нэгэн нь од болох санаатай шоудан дэвхцэж эхлэв.
Уснаас хуурай гарах оролдлогууд
Ийм нэгэн үймээн болсон нь үнэн. Үүнийг хэн нэг нь зориуд зохион байгуулж, улмаар төрийн эргэлт гаргахаар санаархсан нь үнэн. Хэрэв амжилт олж, МАХН-ыг С.Баяртай нь түлхэн унагаад, өрнийн орнуудын өнгөт хувьсгалын жишгээр Засгийн эрх жагсагчдын гарт орсон бол эдүгээ байдал арай өөрөөр өрнөх байв. Ардчилсан хувьсгалын хоёр дахь шатыг удирдсан үндэсний лидерээр тодрохын тулд Ц.Элбэгдорж, Б.Жаргалсайхан, Х.Баттулга, О.Магнай, Ж.Батзандан нар өрсөлдөн уралдаж, өмчирхөн уралцах байсан гэдэг нь үнэн юм. “Би хувьсгал хийсэн, би жагсаалд анх дуудсан” гээд л гол дүрийн төлөө гоомой аашилцгаах байсан биз.
Түймэрт автсан МАХН-ын байр, СТӨ, соёлын үнэт үзмэр, хөгжмийн зэвсгүүд “муусайн коммунистуудыг” устгах их замд тохиолдсон бага хохирол хэмээн нэрлэгдэж байна. “Агуу их хэргийн төлөө бага ч гэсэн хохирол амсах нь тодорхой байсан” хэмээн жагсаалыг зохион байгуулагчид мэдэгдэх байсан нь эргэлзээгүй. Харин одоо байдал өөрөөр эргээд байна. О.Магнай, Ж.Батзандан нарыг зоригжуулан турхирч, хувийн зорилгодоо ашигласан зарим улстөрч нуугдах гэж ядарч явна.
Хэлсэн үгээ хэлээгүй хэмээн зүтгэж, жагсаалын үеэр хүлээсэн үүргээ үгүйсгэн өрвөлзөх болов. Энэ хоёр залууд хамаг хэргийг үүрүүлээд өөрсдөө уснаас хуурай гарахын тулд “Гэрчийг устга” гэж тушаахаас ч буцахгүй байх шиг.
ХЭТ улстөржилт ардёиллыг хямдруулж байна
Үймээнтэй шөнө амь үрэгдсэн хүмүүсийг хэн буудсан бэ гэдэг асуултыг улстөржүүлэх их амархан. Чухам энэ мэтийн анхаарал татах сэдвийг улстөржүүлж, үнэнийг төөрөгдүүлэн үгүйсгэж буй нь ард түмний итгэлийг үгүй хийж байгаа юм. Цагдаа нар буудсан хэмээн АН-ын индрийг ашиглан Ц.Элбэгдорж хашгирч байхад ЦЕГ-ын удирдлагууд галт зэвсэг хэрэглээгүй хэмээн албан мэдэгдэл гаргажээ.
Шоу ийнхүү үргэлжилсээр байх юм бол Монголын ардчилал жинхэнэ утгаараа, агуулгын хувьд хямралд хүрэх нь. Долдугаар сарын 1-ний өдөр жанжны талбайд хар багтай залуусаар хүрээлүүлэн дүрдээ итгэж явсан Элбэгээ ганцхан хоногийн дараа Гэмтлийн эмнэлэгт хохирогчдыг эргэн жүжиглэв. АН-ын нэр хүнд түүнтэй хамт түргэн хурдтай уруудах болов.
Чухамдаа Ц.Элбэгдорж уснаас хуурай гарахын тулд юу ч гэж хэлж, ямар ч ааш гаргахаас буцахгүй байгаа нь үнэн. Энэ байдал нь ардчиллыг хямрал болгон хувиргахад том үүрэг гүйцэтгэж байгаа гэдгийг ухаарах цаг болсон баймаар.
Гэмт хүн гэлбэлзэж, гэнэн адуу үүрсэв үү?
“АН-ынхан Элбэгээд “панаалдуулж” ханахгүй юм” гэсэн хэлц үг хэл ороож, чих мялаах болов. Сонгуульд намаа ялагдуулсан дарга огцрох учиртай. Хэрэв энэ удаа огцорчихвол Ц.Элбэгдоржийн улс төрийн карьер эвгүй тийшээ эргэх юм. Шуудхан хэлэхэд Ерөнхийлөгчийн сонгуулиас өөр гарц үлдэхгүй. Тиймээс ч Ц.Элбэгдорж АН-ын даргын суудлаас үхэн хатан зууралдаж, эрх ямбаа хэвээр үлдээхийн тулд намын нэр хүнд, Монголын ардчиллаар барьцаалсан бодлогогүй үйлдлүүдийг ар араас нь хийсээр буй. Үймээн самууны голлох дүрд тоглосон тэрбээр гэмт хүн гэлбэлзэнэ гэгчээр “Миний тавьсан түймрийг та нар унтрааж чадаагүй тул огцрох ёстой” хэмээн “мэдэн будилж” байх юм. АН-ын зарим гэнэн гишүүн дагаж хуйлраад давруулчих янзтай. З.Энхболдоос эхлээд “Галын машин МАХН-ын байрны урдаас биш, өөр талаас нь орж түймрийг унтрааж болох л байсан” хэмээн мэдэмхийрэв. Гал унтраагчид руу үймээн дэгдээгчид хэрхэн дайрч, машиныг нь хэрхэн бүчин авч, урагшлах ч, ухрах ч аргагүй болгож байсныг үзэгчид бүх телевизээр харсан нь хангалттай биш үү.
Юутай ч АН-ынхан үймээн самуунаас намаа нэр цэвэр авч гарахыг эрмэлзэж байна. Ингэх нь ч зөв. “Хэрэв би байсан бол ийм явдал гаргуулахгүй байсан” хэмээн өгүүлсэн Э.Бат-Үүлийн философи энд үйлчилж буй. Нэгэнт тэр нэгэн мягмар гаригийг хараар будахад АН-ын дарга гол, эсвэл “дайвар” үүрэг гүйцэтгэлээ. Ийм тохиолдолд болчимгүй даргаасаа болж дайвчихаад байгаа намынхаа нэр хүндийг өмгөөлөх нь АН-ын гишүүдийн үүрэг. Энэ өмгөөлөлд нь Ц.Элбэгдорж багтаж гарч чадвал болж байгаа нь тэр. Гэтэл намынхаа нэр хүндийг өмгөөлөх гээд Ц.Элбэгдоржийг давруулаад байгаа нь гайхмаар. АН-ынхан нөхцөл байдал эвгүй байгаа үед даргыгаа огцруулахаас түр түдгэлзсэн тухай мэдээлэл бий. Гэхдээ энэ нь Ц.Элбэгдоржийн алдааг өмөөрөн уучилж буй хэрэг биш байлтай. Эсвэл гэмт Элбэгээ гэлбэлзэж, “гэнэн” АН түүнийг даган “үүрсээд” байгаа хэрэг үү?
Ялагдлын үр дагавар
Зургадугаар сарын 30-ны орой юу болов? Ялагдал хүлээсэн БНН, ИХН, ҮШН, Эх орон намын төлөөллүүд “Буян” компанийн байранд цуглаж, МАХН руу дайрах төлөвлөгөө боловсруулсан нь ил, далд шугамаар орж ирж байгаа мэдээллээс тодорхой болсон. АН-ын дарга Ц.Элбэгдорж УИХ-д 28 суудал авсан амжилтаа баллуурдаж, ялагдал хүлээн нэг ч суудалгүй хоцорсон намуудын дарга нартай хуйвалдан үймээнийг өөгшүүлсэн гэдэг нь нийтэд илэрхий байгаа.
Өөрөөр хэлбэл БНН, ИХН, ҮШН, Эх орон намуудын ялагдал, АН-ын цөөнх болсны үр дагавар буюу үнэ цэнийг өнөөдөр дахиад л ард түмэн үүрч байна. 70 орчим тэрбум төгрөгийн хохирол, төөрөлдсөн иргэдийн амь нас, эрүүл мэндээр дээрх намуудын ялагдал үнэлэгдэж байгаа юм. Эндээс л харин үнэн үнэртэх төдий мэдрэгдэж буй.
Буруу бүхэн бусдынх гэж үү?
Бороо орохгүй болохоор гандлаа, ган боллоо гэлцэх. Бороошоод эхлэхээр усан борооны хэрэг алга гэж шандуурах. Үүнтэй адил үг, үсэг бүрийг улстөржүүлж, үйлдэл, үүрэг болгоныг цөөнхийн сөрөг тоглолтоор сөрж тайлбарласаар байтал үнэн гээч нь завхрав, замхрав. Түймэр унтраасангүй, үймээнийг цагт нь зогсоосонгүй гэж С.Баяр буруудав. Онцгой байдал зарласан гэж Н.Энхбаяр буруудав. “ганцаараа” бүрэн эрхтэй ажилласан гэж МҮОНТ буруудав. Дөрвөн өдөр эфирт нойргүй шахам мэдээ дамжуулсан сэтгүүлчдийг барьж хорих гээ юу?
Цагдаа, хүчнийхнийг хүчирхэг болгох хэрэгтэйг ухаарч, бороохой, бамбайныхаа тоог олшруулъя гэж хэлснээрээ ЦЕГ буруудав. Үймээн дэгдээгчдээс МАХН-ын байранд байгаа хүмүүсийг хамгаалснаараа цагдаа нар буруудав. Улангасан довтолж, юу хийж байгаагаа ухаарахаа больсон согтуу жагсагчид хэн нэгнийг МАХН-ын байрны үүдэнд дүүжлэхийг харах гээ юу?
Зөв юм гэж алга. Ялалт байгууллаа гэж МАХН буруудав. Орон даяар хэд хоног нойргүй ажилласныхаа төлөө СЕХ буруудав. Цөөн хэдэн тойрогт үүссэн будлианыг дэвэргэн, энэ байгууллагын үйл ажиллагааг үгүйсгэж, УИХ-ын сонгуулийг үймээн болгон хувиргаж буй нь “мордохын хазгай” гэдгийг хүн бүр сэтгэлийнхээ мухарт мэдэрч суугаа.
Иргэд итгэл үнэмшлээрээ тоглуулахаас айж байна. Гэтэл цэнхэр дэлгэцээр “Магнай надад нэг сая төгрөг өгсөн” гэж ярьсан залуу эрүүл бус болж “буруудах” нь сонин. Дэнжийн мянга дахь албадан саатуулах байранд хоригдсон хүмүүсийг МАХН-ынхан тамлан зовоож байна хэмээн нэг нь хашгирч, Хүний эрхийн үндэсний комиссын дарга Д.Солонго үүнийг үгүйсгэхийг сонсов. Хэн нь үнэн, хэн нь худал яриад байгааг ойлгоход бэрх. Үймээний эргэн тойронд түгсэн мэдээллүүд энэ мэтээр гадаад дотоодын хөрөнгө оруулалттай телевиз бүрийн дэлгэцээр өнгөө хувирган цацагдаж, сонин бүрийн хуудаснаа “сохрын газар сохор” гээчийг давтан агуулгаа алаглуулав.
ЭЦЭСТ НЬ
Энэ ард түмнийг яаж ч элэг барьж, хуурч, доромжилж болно. Бие бие рүү нь нохой шиг турхирч болно. Тийм боловч хэдэн зууны турш энэ мэт үйлдлийг ардын цөлх ухаан, өвгөдийн уужуу байр суурь, нүүдэлчин зон олны хүлээцтэй хэрнээ хүртээмжтэй оюунаар Монголын ард түмэн угтаж, үдсээр ирсэн гэдгийг мартаж болохгүй.
Үнэнийг ард түмэн хэзээ ямагт ялган шүүж, тунгаан мэдэрч чаддаг. Тэд хэзээ ямагт шударга шүүгч байдаг.