Балар эртний харанкуу үе...Тэнгэр эрхэс, галаактак амьгүйгээр эргэлдсээр, оршин тогтносоор л... Хад чулуу, өвс ногоо, ургамал мод, ус мөс, агаар салхи, элс шороо...Хэний ч гар хуруу хүрээгүү, ул мөргүү, онгон дагшан, цэвэр ариун, хиргүү тунгалаг, бүрэн бүтэн, цоо шинэ...


Чулуун зэвсгийн эрин үе: Дэлхийн бөмбөрцгийн хамгийн халуун цэг Зүүн Африк. Хүн төрөлхтөн үүсэн бүрэлдэж дэлхийгээр нэг тарж суурьшиж байлаа. Зоригт хэмээх нэгэн хүн дүрстэн хэсэг нөхдийн хамт хөндлөн гулд аялан далайн төвшингээс 1500 метрт өргөгдсөн төв Азийн уудам дэлгэр үржил шимт газар нутаг болох Монголский хэмээх газар нүүдэллэн ирж суурьшав...

Хуучин чулуун зэвсгийн үе: Эрэлхэг шаламгай Зоригт ахлагчтай омгийхон байгалийн сармагчан, зэрлгүүд байхаа болихоор шийдэн бага хуралдайгаа зарлан хуралдуулав. Тэд хэл яриа гүү тул гар хуруугаараа ойлголцон омогтоо “Дункууш” гэдэг нэр хайрлав. /энэ үгийг 21-ын эрдэмтэд Дүнкүү биш гэж тайлдаг, күэ мөн ухаантай нэр хайрласан байгаам шөө/ Дункуушчууд өөрсдийгөө ойрхо дорнодын мудакуудаас хамгаалах хэрэгтэй байсан учир хөдөлмөрийн багаж зэвсгээ хийцгээв. Эд матириалын олдоц муу байсан болохоор хамгийн элбэг, гарын доорх материал болох ердийн мод чулууг ашиглан зэвсэг хийж айдсаасаа салцгаав. Дункуушууд бүгд чармай шалдан, нөмгөн нүцгэн. Шалдаак болхоор даарж таарна. Юу хэрэгтэйг Зоригт гялз бодож олон цахиур хавирах, модыг хооронд нь үрэх зэрэг аргыг нээв. Ингээд хүссүүедээ гал гаргах болсон нь хоол хүнсээ болгож хэрэглэх, орон сууцаа дулаацуулах, араатан амьтнаас өөрсдийгөө хамгаалах боломж бүрджээ. Энэ цаг үеийн цаг агаар, газар зүйн орчин нөхцлөөс шалтгаалан Earth гарагийн хүмүүсийн дунд Ёоврооп мааркийн, Монгол хэлбэрийн, Нээгр дүрсний гэсэн гурван төрөл бий болсон юм.


Дунд чулуун зэвсгийн үе: Дэлхийн мөстлөг бүрэн дуусч мөсөн бүрхүүл хайлан тал хөндий рүү урсан орж далай тэнгис, томоохон гол мөрнүүд үүсэв. Дункуушчуудын нутагт Онон, Хэрлэн, Туул, Сэлэнгэ, Орхон гээд л зөндөө голууд үүссэн нь тэднийг усанд сэлж сурахаас өөр аргагүй байдалд хүргэв. Энэ үед мэлхий, дээлфийнэ, аалз гэх зэрэг сэлэлтүүдийг Зоригт санаачласан байна. Янзүрийн шалтгаанаас болоод магадгүй шалтгаангүүч байж магадгүй амьтны аймагуудад эвүүлюцэ явагдаж арслан заан, хирс мэтийн болхи амьтад устаж оронд нь хурдан хөдөлгөөнт амьтад бий болсон нь Дункуушуудын дургүйг хүргэв. Ан гөрөөний дэвшилтэт зэвсэг, арга барил шаардах болсон тул хөөрхийс ихэд шаналан уйлж өлсөж эхлэв. Энэ цөвүүн химралт цаг мөчид өнөөх Зоригт цоо шинэ тэхнолоогийг бас л санаачлав. Модны уян катан чанарт тулгуурлан нум сумыг сэдэн бүтээв. Дункуушууд байгалийн зарим нэг нууцыг танин мэдэж газар тариалан эрхлэх, ан амьтан гаршуулах оролдлого хийж эхэлжээ. Энэ үед Гинжир хэмээх зэрлэг эм нохойг гэршүүлсэн нь гэрийн нохойны үүсэл болсон гэх нь бий.


Шинэ чулуун зэвсгийн үе: Дункууш омгийхоны “Аая Кү” 100 аль хэдийн гарч байгалийн бэлэн бүтээгдхүүнийг хэрэглхээсээ илүү өөрийн хэрэгцээг өөрсдийн бүтээсэн зүйлээр хангах болжээ. Үйлдвэрлэл, гар урлал замбараагүй хөгжихөд өнөө муу Зоригт л их үүрэг фуункац гүйцэтгэсэн гэжуга. Өө тийн энэ үед тэдэнд биологийн талаасаа ичих булчирай бий болж навчин бандаашаг, арьсан түрсик өмсөж эхэлсийм. Зэр зэвсэг дархлах арга туршлага нь улам боловсронгуй болж чулууг зүлгэж өнгөлөх, өрөмдөж нүхлэх зэргээр үзэмжтэй, чанартай, хүн алдаг, хүрээ талдаг, араатан хөөдөг, хүүхэн хүчинддэг гээд л тодорхой зориулалттай багаж зэвсэг хийсэн байна. Дункууш аймгийн хүүхнүүдийг хэрхэвч дурдкуу өнгөрч боломгүй. Сав суулга угаах,  бандаашаг оёох, сээгс хийх зэрэгтэй бол шаламгай түргэн санаачлагатай гэдэг юүкхэв. Гөх мөх вол гоё, хумбан, том, хөхүүл хүүхэд хөхөхөд аманд нь багткуу том товчтой.

Дункууш омгийхон цаашад өөрсдийн өдөр тутмын амьдралдаа Зоригтын бүтээсэн шинэ боловсронгуу тэхнэлоого болох хүрэл, төмөр зэвгүүдийг хэрэглсээр үр удмаа Хөх монголын тал нутагт үлдээжээ.

Өнөөх "Дункууш" омгийн ахлагч ЗОРИГТ чинь энэ шүү дээ